Blog 'De kleurrijke jurkjes van oma'

Voor veel biculturele vrouwen is kleding niet alleen een persoonlijke keuze, maar een dagelijkse onderhandeling. Tussen veiligheid en zichtbaarheid. Tussen erbij horen en jezelf zijn. Tussen cultuur en de dominante norm.

Mala (26) weet hoe vroeg die onderhandeling al begint. Haar verhaal laat zien hoe subtiel en hoe hard kledingnormen kunnen ingrijpen in het leven van jonge meiden, en hoe weinig ruimte er nog altijd is voor culturele kleding in het Nederlandse straatbeeld.

Ik dacht: “Zo hoor ik me dus niet te kleden.”

Als kind zag ik kleding als iets waarmee ik mezelf kon uitdrukken en waarin ik me mooi kon voelen, en waar ik mijn eigen keuzes kon maken. Ik heb ook zo’n fase gehad waarin ik twee jaar lang alleen maar een Assepoester-jurk wilde dragen.

Maar het was ook een moment waarop ik al op jonge leeftijd besefte wat mijn positie was in de omgeving waarin ik me bevond. Toen ik acht was, maakten de meisjes uit mijn klas grapjes over de mooie, kleurrijke jurken die mijn oma uit India voor me had meegenomen.

Ik haalde er altijd zoveel plezier uit om die jurken te dragen, maar dat gevoel werd vrij snel van me afgenomen. En in die vormende jaren realiseerde ik me dat erbij horen, via kleding, een vorm van cultureel kapitaal was dat ik moest verkrijgen.

Meegaan met de kledingtrends betekende dat ik misschien zou opgaan in mijn voornamelijk witte klas. En opgaan betekende dat ik niet anders was, dat ik normaal was. Mijn kleurrijke kleding met een trots cultureel erfgoed werd gezien als iets anders, buiten de norm.

Nu neem ik het de kinderen niet kwalijk dat ze lachten. Ik wist dat alles wat anders was, als niet cool werd gezien. Maar onbewust verlangde ik er op die leeftijd al naar om mezelf aan te passen aan de westerse norm.

De verandering

De opmerkingen van mijn klasgenoten waren een reality check. “Hoe kan ik erbij horen?” en “Wat kan ik aan mezelf veranderen om meer op de rest te lijken?”, vroeg ik me af.

Ik vroeg mijn ouders of ik naar de H&M mocht gaan, en ik stopte langzaam met het dragen van de kleding die mijn oma voor me had gekocht. Ik deed de bangles weg en ruilde ze in voor haarbanden van Claire’s.

Als ik er nu aan denk, voel ik veel verdriet voor dat lieve meisje, dat zo kleurrijk gekleed was, maar zichzelf moest aanpassen en haar kledingkeuzes moest veranderen vanwege de norm.

Toen ik op mijn achttiende het huis uitging en meer mijn eigen persoon werd, begon ik opnieuw na te denken over hoe ik me kleed en voor wie ik dat eigenlijk deed.

Tijdens een reis naar India kocht ik voor het eerst weer traditionele kleding. Niet omdat het moest, maar omdat het goed voelde.

Het blijft soms lastig om die kleding te dragen in een Nederlandse omgeving. Toch droeg ik op mijn uitreiking mijn sari. Dat voelde bijzonder. Ik voelde me verbonden met mijn achtergrond via kleding en trots op een manier die ik eerder niet zo sterk had gevoeld.

Ik kreeg ook veel complimenten. Ik merk dat het vertrouwen dat je uitstraalt zichtbaar wordt in hoe je je kleedt. Zonder die complimenten was ik ook blij geweest, maar het was helend voor het meisje van acht jaar in mij.

De bredere context: uitsluiting en identiteit

Wat ik heb meegemaakt, staat niet op zichzelf.

Onderzoek laat zien dat jongeren in Nederland regelmatig discriminatie ervaren, vooral op school. Discriminatie wordt het vaakst gekoppeld aan factoren zoals etnische achtergrond, huidskleur, nationaliteit of geloof.

Hoewel er geen specifiek onderzoek is naar kledingnormen, beschrijft academisch werk dat kleding sterk verbonden is met identiteit en processen van in- en uitsluiting. Voor jongeren met een migratieachtergrond kan dat extra druk geven: zij rapporteren in onderwijscontexten relatief vaker discriminatie.

Die druk is vaak subtiel: opmerkingen, blikken, vragen als “Waarom draag je dat?” Maar de impact is groot.

“Misschien nemen mensen me serieuzer als ik me westers kleed”

En ik ben niet de enige die dit zo ervaart. Ook Sara, een kennis van mij, herkent dit gevoel. Ze merkt dat ze onbewust toch keuzes maakt om netter of meer westers over te komen.

“Als ik heel formeel gekleed ga, denk ik dat mensen me serieuzer nemen,” zegt ze. “Misschien krijg ik dan minder micro‑agressies. Het speelt in mijn achterhoofd.”

Het is een strategie die veel vrouwen gebruiken: aanpassen om frictie te vermijden. Niet omdat ze dat willen, maar omdat ze weten dat het helpt.

Tussen twee werelden

Ik heb vaak het gevoel dat het óf het een is, óf het ander: westers of cultureel. Ik zou graag meer combinatie zien, meer waardering en het samenbrengen van culturen zonder cultural appropriation. Online zie ik dat sommige merken proberen die twee te combineren, maar het is zeker nog niet de norm.

Vaak zie ik dat elementen uit mijn cultuur worden overgenomen zonder erkenning. Een dupatta, een traditionele Indiase sjaal, wordt dan ineens verkocht als “Scandinavian scarf”.

Het is duidelijk dat mijn cultuur en de rijke geschiedenis van prachtige kleding vaak pas worden geaccepteerd wanneer ze “wit gemaakt” worden en losgekoppeld zijn van de cultuur waar ze vandaan komen.

Volgende stappen

Ik ben nog steeds aan het leren om mijn stijl te omarmen en om mijn identiteit en cultuur daarin te verwerken. Ik probeer me te kleden zoals ik zelf wil. Ik koop veel tweedehands, combineer mijn Indiase stukken met westerse kleding, en kleed me zoals ik me goed voel. Ik probeer steeds meer los te laten dat ik me moet kleden naar de westerse norm, of naar de mannelijke blik.

Ik draag mijn sari’s en sieraden bij speciale gelegenheden, maar ook kleine elementen in het dagelijks leven zoals een sjaal of een oorbel.

Die connectie met mijn cultuur via kleding, dat voelt heel goed. En zelfs als ik niet helemaal pas in de omgeving, wordt het vaak juist positief ontvangen.

Ruimte maken voor meer dan één norm

Als ik terugdenk aan de jurken van mijn oma, mis ik nog steeds de onschuld die ik verloor door een paar opmerkingen.

De onschuld waarbij ik mezelf niet hoefde te veranderen om ergens bij te horen.