Archiven

Column Kees Flinterman

juli 26, 2013 4:20 pm Gepubliceerd door Laat uw bericht achter

Vrouwen voor Vrijheid

Femmes for Freedom, Vrouwen voor Vrijheid! Het klinkt zo vanzelfsprekend, zo gewoon. Waarom zou het anders zijn. Iedereen heeft fundamentele  rechten, mensenrechten, die haar of hem bijvoorbeeld de  vrijheid garanderen haar of zijn mening te uiten, een godsdienst naar zijn of haar keuze aan te hangen of om een godsdienst af te wijzen,  of om de partner van haar of zijn keuze te huwen . De staat, de overheid mag die vrijheden niet afnemen, maar hen slechts tot op zekere hoogte beperken, waarbij aan zeer strenge voorwaarden moet worden voldaan. Die vrijheden  waarvan ik hiervoor maar een paar voorbeelden heb gegeven, zijn in Nederland in de Grondwet neergelegd: daarnaast zijn ze in internationale verdragen opgenomen, zoals het Europees Verdrag inzake de Rechten van de Mens (1950), het Internationaal Verdrag inzake Burger- en Politieke Rechten (1966) en het Verenigde Naties (VN) Verdrag inzake de Uitbanning van Alle Vormen van Discriminatie van Vrouwen (1979). Gelukkig heeft Nederland vrijwel alle internationale mensenrechtenverdragen bekrachtigd. De vrijheden komen toe aan een ieder zonder enig onderscheid naar geslacht, taal, ras of godsdienst, zoals het VN Handvest (1945) het zegt.

Maar toch. De praktijk van alle dag laat zien dat ruim 65 jaar na de totstandkoming van het VN Handvest de daarin neergelegde belofte van de  gelijkheid van vrouwen en mannen maar zeer ten dele is gerealiseerd. Gelukkig is er wel veel ten goede gebeurd. Een hoogtepunt was het hiervoor genoemde VN Verdrag inzake de Uitbanning van Alle Vormen van Discriminatie van Vrouwen (het Vrouwenverdrag) in 1979; inmiddels zijn vrijwel alle staten in de wereld partij bij dit belangrijke verdrag: alleen de VS, Iran, Soedan, Zuid-Soedan, Vaticaanstad en Palau ontbreken nog. Toch zou het na 1979 nog meer dan tien jaar  duren voordat de internationale gemeenschap expliciet zou aanvaarden dat vrouwen rechten als mensenrechten moeten worden beschouwd. “Women’s rights are human rights” was de leuze waaronder vrouwen- en mensenrechtenorganisaties vanuit de hele wereld de Tweede Wereldconferentie Mensenrechten die in 1993 in Wenen werd gehouden, ertoe bewogen de rechten van de mens van vrouwen hoog op de politieke agenda te plaatsen.

De ongelijkheid van vrouwen en mannen die zo vaak voor vrouwen in grote onvrijheid resulteert, is evenwel ook anno 2013 nog niet geheel uitgebannen. Maar gelukkig hebben we nu de instrumenten in handen om die staten die zich niet volledig inzetten om de gelijkheid van vrouwen en  mannen tot een levende werkelijkheid te maken, daarop aan te spreken. Daarom is het zo belangrijk dat er organisaties zijn  zoals Femmes for Freedom waarin (jonge) vrouwen (en gelukkig ook een aantal mannen) zich inzetten om de belofte van vrijheid die aan vrouwen is gedaan, ook daadwerkelijk te realiseren. Het  hiervoor genoemde Vrouwenverdrag  verplicht staten er onder meer toe de gelijke rechten van vrouwen en mannen bij het aangaan van het huwelijk, tijdens het huwelijk en bij echtscheiding te garanderen. Niemand mag tegen haar of zijn wil gedwongen worden met een ander te huwen. Even zo zeer mag niemand tegen haar  of zijn wil gedwongen worden gehuwd te blijven. De staat, dat wil zeggen alle organen van de staat, inclusief de rechterlijke macht, zijn verplicht er toe te zien dat deze vrijheden ook in de praktijk van alle dag door een ieder, dat wil zeggen ook door godsdienstige gemeenschappen, worden erkend.

Het is van ganser harte te hopen dat op afzienbare termijn in Nederland , maar ook in andere landen waarin vele vrouwen in “huwelijkse gevangenschap” leven, de dag aanbreekt dat ook die vrouwen uit die gevangenschap worden ontslagen en een nieuw leven in volle vrijheid kunnen beginnen. In deze strijd voor vrijheid voor alle vrouwen wens ik Femmes for Freedom alle succes toe.

Kees Flinterman,

Lid Comité van Aanbeveling Femmes For Freedom,              

Lid Verenigde Naties Mensenrechtencomité (Human Rights Committee),

Honorair hoogleraar rechten van de mens aan de Universiteit Utrecht en de Universiteit Maastricht.

Vrouwen voor Vrijheid Femmes for Freedom, Vrouwen voor Vrijheid! Het klinkt zo vanzelfsprekend, zo gewoon. Waarom zou het anders zijn.…

Column Paul Cliteur

juli 26, 2013 3:00 pm Gepubliceerd door Laat uw bericht achter

De meeste mannen zijn heel erg leuk. Mits ze natuurlijk hun plaats kennen. En dat is de rubriek Mannen, ken uw plaats! Op deze plek worden mannen aan het woord gelaten over vrouwenrechten. De eerste in deze rubriek die speciaal voor Femmes for Freedom schrijft is de Leidse hoogleraar en bekende polemist Paul Cliteur.

Column Paul Cliteur – Vrouwenrechten en heilige geschriften

Het woord “vrouwenrechten” kan aanleiding geven tot verwarring. Het zou het misverstand kunnen doen ontstaan dat er een grote hoeveelheid rechten bestaat die speciaal zou toekomen aan vrouwen en niet aan mannen. Maar dat is niet waarom het gaat. “Vrouwenrechten” zijn eigenlijk de gewone rechten die toekomen aan mannen maar die ten onrechte worden onthouden aan vrouwen. Denk aan het algemeen kiesrecht. Lange tijd bestond dat voor mannen, maar werd het onthouden aan vrouwen.

Veel van de discussies over vrouwenrechten komen neer op de toepassing van één basaal vrouwenrecht: het recht om gelijk te worden behandeld aan mannen. Nu doet zich de vraag voor hoe het kan dat mannen en vrouwen – die in allerlei opzichten zoveel op elkaar lijken – niet dezelfde rechten hebben. Dat heeft te maken met het verleden. In premoderne culturen ging men er over het algemeen vanuit dat vrouwen een zodanig andere rol zouden moeten spelen in maatschappelijk opzicht of een zodanig andere lichamelijke en geestelijke constitutie zouden hebben dat het onverantwoord zou zijn mannen en vrouwen gelijk te behandelen. Mannen en vrouwen gelijk behandelen is net zoiets als kinderen en volwassenen gelijk behandelen. Of mensen en dieren gelijk behandelen. In premoderne culturen wordt een vrouw gezien als meer lijkend op een dier of op een kind dan als gelijke aan de man.

Met name in heilige boeken als de bijbel (zowel het Nieuwe als het Oude Testament), de Koran, maar ook in de heilige boeken van Aziatische culturen treft men dat traditionele wereldbeeld aan. Een passage waarin dat kernachtig tot uitdrukking komt is afkomstig van Paulus:

Vrouwen, erken het gezag van uw man als dat van de Heer, want een man is het hoofd van zijn vrouw, zoals Christus het hoofd is van de kerk (Efeziërs 5:22).

Die passage is geschreven vanuit hetzelfde wereld- en maatschappijbeeld als de passage die erop volgt:

Kinderen, wees gehoorzaam aan je ouders uit ontzag voor de Heer, want zo hoort het (Efeziërs 6:1).

Wat de kwestie van de vrouwenrechten zo lastig maakt is dat men geen vooruitgang kan boeken zolang de passages als hierboven geciteerd worden gezien als dictaten waarvan men om religieuze redenen niet kan afwijken. Daarom is de kwestie van de vrouwenrechten zo intiem verbonden met de notie van Schriftgezag. Zolang heilige geschriften worden gezien als bindende wetboeken waarvan men niet kan afwijken zal het heel moeilijk zijn verandering te bewerkstelligen.

Paul Cliteur is hoogleraar encyclopedie van de rechtswetenschap aan de Universiteit van Leiden en schrijver van Het monotheïstisch dilemma (2010) en The Secular Outlook (2012).

De meeste mannen zijn heel erg leuk. Mits ze natuurlijk hun plaats kennen. En dat is de rubriek Mannen, ken…

NWO-subsidie toegekend voor onderzoek naar huwelijkse gevangenschap

juli 1, 2013 9:01 pm Gepubliceerd door Laat uw bericht achter

NWO-subsidie toegekend voor onderzoek naar huwelijkse gevangenschap

De Universiteit Maastricht (UM) heeft van NWO (de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek) een subsidie ontvangen voor het doen van onderzoek naar huwelijkse gevangenschap in Nederland.  Er zal empirisch onderzoek worden gedaan naar de aard van de problematiek van huwelijkse gevangenschap in Nederland, en voorts onderzoek naar de juridische instrumenten die kunnen worden ingezet en ontwikkeld om situaties van huwelijkse gevangenschap te voorkomen en aan te pakken. Aan beide deelonderzoeken zullen belangenorganisaties en religieuze gemeenschappen hun medewerking verlenen. Het onderzoek gaat in september 2013 van start. Totale looptijd van het onderzoek bedraagt vijf jaren. De eerste resultaten zullen na twee jaar worden gepubliceerd.

Huwelijkse gevangenschap betreft een actueel maatschappelijk probleem dat zich vooral voordoet onder migrantenvrouwen en binnen religieuze gemeenschappen (jodendom, islam, hindoeïsme, en christendom). Van huwelijkse gevangenschap is sprake als een echtgenoot (doorgaans de vrouw) het niet voor elkaar krijgt om haar huwelijk ontbonden te krijgen volgens de regels van haar geloof of in haar land van herkomst. Een scheiding bij de Nederlandse rechter kan dit resultaat niet bewerkstelligen. Het veronderstelde voortbestaan van haar huwelijk binnen de religieuze gemeenschap en in het land van herkomst, houdt de vrouw sociaal gevangen in een oneigenlijk huwelijk, beperkt haar in haar bewegingsvrijheid, en kan haar belemmeren in een vrije en autonome ontwikkeling.

Met het onderzoek wordt beoogd via instrumenten uit het seculiere rechtssysteem (nationaal recht en mensenrechten) een brug te slaan tussen de officiële Nederlandse rechtsorde enerzijds en informele sociaal-religieuze en buitenlandse rechtsordes anderzijds, om op deze manier vrouwen een weg te bieden om uit situaties van huwelijkse gevangenschap te geraken.

De Universiteit Maastricht zal in het project samenwerken met vier maatschappelijke partners die ook materieel aan het onderzoek bijdragen, te weten de Stichting Femmes for Freedom, het Proefprocessenfonds Clara Wichmann, Atria (kennisinstituut voor emancipatie en vrouwengeschiedenis), en de Vereniging voor Vrouw en Recht. Projectleider is Dr. Susan Rutten (UM).

Volledige titel van het onderzoek: Marital Captivity; Bridging the Gap between Religion and Law

NWO-subsidie toegekend voor onderzoek naar huwelijkse gevangenschap De Universiteit Maastricht (UM) heeft van NWO (de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek)…