Eerwraak

Eer is een ingewikkeld begrip. Het kan betrekking hebben op trots of status, maar het kan ook slaan op seksuele eer of familie-eer. Vooral in culturen rondom de Middellandse Zee, het Midden Oosten, Zuid- en Centraal Azië speelt familie-eer een belangrijke rol. Maar ook in de orthodox-christelijke, Hindoestaanse Roma cultuur spreekt men over aantasting van eer van de familie. Eer gerelateerd geweld is een vorm van huiselijk geweld, maar behoeft een specifieke aanpak vanwege de complexiteit. Als één familielid iets oneervols doet, verlies de hele gemeenschap zijn eer. Het familielid dat zijn of haar eer is verloren, wordt regelmatig het slachtoffer van geweld of wraak. Deze vorm van wraak wordt ook wel aangeduid met de term eerwraak of eer gerelateerd geweld. Vaak zijn slachtoffers vrouwen waarvan de familie vindt dat de (seksuele) eer is aangetast. Maar ook (homoseksuele) mannen zijn regelmatig het slachtoffer van eerwraak.

Seksuele eer en controle

Behoud van de seksuele eer wordt in veel culturen, vooral voor vrouwen, zeer belangrijk gevonden. Vrouwen dienen zich kuis en behoudend te gedragen. Bovenal dient zij maagd te blijven. Doen zij dit niet, en er wordt in de gemeenschap over geroddeld, is er sprake van eerverlies. Controle door mannelijke familieleden, zoals vader, broers en neven speelt hierbij een cruciale rol. Het is de taak van de mannen in de familie het meisje in de gaten te houden. Soms nemen zij hun rol zo serieus en laten het meisje nauwelijks alleen naar buiten gaan.

Eerverlies

Als een familielid de eer heeft aangetast door zogenaamd wangedrag worden er vaak maatregelen genomen. De vrijheid van het meisje dat een “overtreding” heeft begaan wordt beperkt, waardoor ze nauwelijks nog naar school mag. Regelmatig worden ook jongens en meisjes teruggestuurd naar het land van herkomst om heropgevoed te worden. Bovendien worden familieleden die de eer hebben aangetast mishandeld, genegeerd en verwaarloosd. Een roddel over de ontmaagding van een meisje is soms al genoeg voor een gedwongen huwelijk, verstoting of een maagdenvlieshersteloperatie. Meisjes die buiten het huwelijk zwanger zijn geworden worden soms gedwongen geaborteerd.

Eerherstel

De vormen van eer gerelateerd geweld zijn zeer divers. We spreken van eerwraak bij alle vormen van lichamelijk of geestelijk geweld in zaken rondom eeraantasting. Doel van deze acties is het herstellen van de eer. Soms gebeurt dit door het familielid te verstoten en te negeren of door het verzorgen van een financiële tegemoetkoming. Vaker komt er echter dwang, chantage, en geweld bij kijken. Er zijn gevallen bekend waarbij een verkracht meisje werd vermoord, in dat geval spreken we over eermoord. Veel vormen van eerwraak zijn niet toegestaan in Nederland en daarom strafbaar, voor meer informatie hier over kun je vinden op de volgende site.

Hulp

Ben je slachtoffer van een eerkwestie of ken je iemand die risico loopt op eerwraak? Femmes for Freedom hoopt dat je iets hebt aan de volgende tips;

  • Neem iemand in vertrouwen. Dit kan een vriendin zijn of wellicht een professioneel vertrouwenspersoon zoals je mentor, een maatschappelijk werker of een wijkagent. Je kan ook contact opnemen met Bureau Jeugdzorg of het steunpunt Huiselijk Geweld. Deze instanties hebben geheimhoudingsplicht en kunnen je adviseren of helpen.
  • Wordt je door je vader, broers of andere familieleden zo erg gecontroleerd dat je je niet meer vrij voelt? Ga het gesprek met ze aan! Het is begrijpelijk dat ze het beste voor je willen, maar het is niet de bedoeling dat je hierdoor belemmerd wordt in je ontwikkeling. Bovendien kun je afspraken maken op basis van vertrouwen. Verbetert de situatie niet? Bureau Jeugdzorg of Meldpunt Kindermishandeling kan je helpen. Bovendien kun je terecht op deze site. Op deze site kun je meer informatie vinden over familie-eer, bovendien kun je chatten met lotgenoten en ervaringen uitwisselen
  • Je kunt natuurlijk altijd aangifte doen bij de politie. Denk hier alleen wel goed over na. Je familie zal niet je niet in dank afnemen dat je buitenstaanders bij een familiekwestie betrekt. Soms is er hierdoor geen weg terug. Overweeg altijd al je opties en vraag advies bij de eerder genoemde instantie.
  • Regelmatig worden slachtoffers in eerkwesties achtergelaten in het land van herkomst. Zit jij in de knoei als het gaat om familie-eer en ga je binnenkort op vakantie? Het is belangrijk om een noodplan te maken indien je moet vluchten. Daarom is het belangrijk je noodplan voor te bereiden.
  • Schrijf je verhaal op.
  • Schrijf je gegevens op.
  • Kopieer belangrijke papieren en gegevens.
  • Neem contact op met een Nederlandse ambassade (als je in het buitenland bent)
  • Maak twee enveloppen/usb-sticks met gegevens en laat er één achter bij een volwassen vertrouwenspersoon.

Kijk voor meer informatie over het noodplan op de site van Meldpunt Huiselijk Geweld

Als je dringend hulp nodig hebt kun je altijd contact opnemen met de volgende instanties:

  • Het Advies- en steunpunt Huiselijk Geweld: 0900-1262626
  • De Kindertelefoon: 0800-0432
  • Politie: 0900-8844 In het geval van mogelijke eerkwesties kunt je vragen naar de contactpersoon eer/ Unit MEP
  • In geval van nood: 112

Interessante sites

Wil je meer weten over eerwraak? Bezoek dan de volgende sites