Kees Flinterman

FlintermanColumn Kees Flinterman – Vrouwen voor Vrijheid

Femmes for Freedom, Vrouwen voor Vrijheid! Het klinkt zo vanzelfsprekend, zo gewoon. Waarom zou het anders zijn. Iedereen heeft fundamentele  rechten, mensenrechten, die haar of hem bijvoorbeeld de  vrijheid garanderen haar of zijn mening te uiten, een godsdienst naar zijn of haar keuze aan te hangen of om een godsdienst af te wijzen,  of om de partner van haar of zijn keuze te huwen . De staat, de overheid mag die vrijheden niet afnemen, maar hen slechts tot op zekere hoogte beperken, waarbij aan zeer strenge voorwaarden moet worden voldaan. Die vrijheden  waarvan ik hiervoor maar een paar voorbeelden heb gegeven, zijn in Nederland in de Grondwet neergelegd: daarnaast zijn ze in internationale verdragen opgenomen, zoals het Europees Verdrag inzake de Rechten van de Mens (1950), het Internationaal Verdrag inzake Burger- en Politieke Rechten (1966) en het Verenigde Naties (VN) Verdrag inzake de Uitbanning van Alle Vormen van Discriminatie van Vrouwen (1979). Gelukkig heeft Nederland vrijwel alle internationale mensenrechtenverdragen bekrachtigd. De vrijheden komen toe aan een ieder zonder enig onderscheid naar geslacht, taal, ras of godsdienst, zoals het VN Handvest (1945) het zegt.

Maar toch. De praktijk van alle dag laat zien dat ruim 65 jaar na de totstandkoming van het VN Handvest de daarin neergelegde belofte van de  gelijkheid van vrouwen en mannen maar zeer ten dele is gerealiseerd. Gelukkig is er wel veel ten goede gebeurd. Een hoogtepunt was het hiervoor genoemde VN Verdrag inzake de Uitbanning van Alle Vormen van Discriminatie van Vrouwen (het Vrouwenverdrag) in 1979; inmiddels zijn vrijwel alle staten in de wereld partij bij dit belangrijke verdrag: alleen de VS, Iran, Soedan, Zuid-Soedan, Vaticaanstad en Palau ontbreken nog. Toch zou het na 1979 nog meer dan tien jaar  duren voordat de internationale gemeenschap expliciet zou aanvaarden dat vrouwen rechten als mensenrechten moeten worden beschouwd. “Women’s rights are human rights” was de leuze waaronder vrouwen- en mensenrechtenorganisaties vanuit de hele wereld de Tweede Wereldconferentie Mensenrechten die in 1993 in Wenen werd gehouden, ertoe bewogen de rechten van de mens van vrouwen hoog op de politieke agenda te plaatsen.

De ongelijkheid van vrouwen en mannen die zo vaak voor vrouwen in grote onvrijheid resulteert, is evenwel ook anno 2013 nog niet geheel uitgebannen. Maar gelukkig hebben we nu de instrumenten in handen om die staten die zich niet volledig inzetten om de gelijkheid van vrouwen en  mannen tot een levende werkelijkheid te maken, daarop aan te spreken. Daarom is het zo belangrijk dat er organisaties zijn  zoals Femmes for Freedom waarin (jonge) vrouwen (en gelukkig ook een aantal mannen) zich inzetten om de belofte van vrijheid die aan vrouwen is gedaan, ook daadwerkelijk te realiseren. Het  hiervoor genoemde Vrouwenverdrag  verplicht staten er onder meer toe de gelijke rechten van vrouwen en mannen bij het aangaan van het huwelijk, tijdens het huwelijk en bij echtscheiding te garanderen. Niemand mag tegen haar of zijn wil gedwongen worden met een ander te huwen. Even zo zeer mag niemand tegen haar  of zijn wil gedwongen worden gehuwd te blijven. De staat, dat wil zeggen alle organen van de staat, inclusief de rechterlijke macht, zijn verplicht er toe te zien dat deze vrijheden ook in de praktijk van alle dag door een ieder, dat wil zeggen ook door godsdienstige gemeenschappen, worden erkend.

Het is van ganser harte te hopen dat op afzienbare termijn in Nederland , maar ook in andere landen waarin vele vrouwen in “huwelijkse gevangenschap” leven, de dag aanbreekt dat ook die vrouwen uit die gevangenschap worden ontslagen en een nieuw leven in volle vrijheid kunnen beginnen. In deze strijd voor vrijheid voor alle vrouwen wens ik Femmes for Freedom alle succes toe.

Kees Flinterman,

Lid Comité van Aanbeveling Femmes For Freedom,              

Lid Verenigde Naties Mensenrechtencomité (Human Rights Committee),

Honorair hoogleraar rechten van de mens aan de Universiteit Utrecht en de Universiteit Maastricht.